Arend van Dam – De reis van Syntax Bosselman

geplaatst in: ★★★★☆, 10+, recensie | 0

Arend van Dam – De reis van Syntax Bosselman

Waarom deed Nederland mee aan de slavenhandel? En hoe gaan we vandaag de dag om met dit lelijke stuk uit onze geschiedenis, dat niet meer uit te wissen valt? Arend van Dam besloot op zoek te gaan naar antwoorden op deze lastige vragen. Hij tekende de historische verhalen op waar hij tijdens zijn zoektocht op stuitte. Over tot slaaf gemaakten en slavenhandelaars, over helden en schurken. En over Syntax Bosselman, die in 1883 samen met 27 landgenoten vanuit Suriname naar Nederland werd gehaald voor de Wereldtentoonstelling. Niet als eregast, zoals beloofd, maar om hem tentoon te stellen aan het Nederlandse publiek.

Informatie over het boek
Arend van Dam - De reis van Syntax Bosselman
Van Holkema & Warendorf 2018
Bladzijden: 304
Illustraties van Alex de Wolf
Leeftijd: 10+
Genre: geschiedenis

 

Meer informatie
Zijn er meer recensies over dit boek? Heeft dit boek een prijs gewonnen? Waar kan ik het boek kopen? Kijk hier voor een antwoord op deze vragen.

 

Mijn samenvatting

De dag waarop Syntax Bosselman aan boord van het stoomschip met de naam Afrique gaat, voelt hij zich voor het eerst van zijn leven een vrij man. Hij kan doen en laten wat hij wil. Deze kans om een reis te maken naar het verre Amsterdam heeft hij dan ook met beide handen aangegrepen.
William Mackintosh, de organisator van de reis, houdt hem meteen op de loopplank staande. ‘Zodra je je eigen spullen aan boord hebt gebracht, heb ik je hulp even nodig.’
Syntax heeft niet veel spullen bij zich. Mevrouw Schuurman heeft hem aan een koffer geholpen. Daarin heeft hij alle kleren gepakt die hij bezit. Mevrouw stopte hem nog wat extra kleding toe. ‘Die draagt mijn man toch niet meer,’ zei ze. Terwijl ze de hemden en broeken voor hem opvouwde, heeft hij nog eens naar haar gekeken. Misschien wel voor het laatst. Ze is een goede mevrouw geweest. Ze zijn samen opgegroeid. Zij, de dochter van een plantage-eigenaar. Hij, een slavenkind. Na de afschaffing van de slavernij heeft hij nog tien jaar op Nieuw Weergevonden gewerkt. Hij was vijftig toen mevrouw hem mee nam naar de stad. Ze was het leven op de koffieplantage beu. Hij werd haar persoonlijke bediende. Hij droeg haar boodschappen. Veegde het erf. Allemaal vrijwilliger. Tegen een kleine vergoeding.
Nu zijn ze allebei zestig. (blz. 11)

Syntax Bosselman gaat vanuit Suriname op reis naar Amsterdam. Hij is onderdeel van een groep Surinamers die uitgenodigd zijn voor de Wereldtentoonstelling in Amsterdam. Weken later komen ze aan in Amsterdam. Ze worden naar de Wereldtentoonstelling gebracht.

Even later staan ze voor een oude circustent.
Voor de ingang staan mannen op ladders. Ze proberen een bord aan de tent te bevestigen.
‘Hoger! Hoger!’ roept een voorman vanaf de grond. ‘Nee, niet jij, Gerrit! Nu hangt het bord nog schever. Jacob moet omhoog en Gerrit moet zakken. Ja! Ho! Zo is het goed. Vastspijkeren maar.’
Syntax probeert te lezen wat er op het bord staat.
Jacqueline helpt hem. Met luide stem leest ze voor zodat de hele groep het kan horen: ‘Surinaamsche Inboorlingen. Dagelijks van 10 tot 5 1/2 uur te bezichtigen. Verschillende menschenrassen van Suriname. Waaronder: Arowakken en Caraïb-Indianenen (de oorspronkelijke bewoners), Maronen of Boschnegers en Creoolse typen. De meeste rassen zijn voor de eerste maal in Europa.’
‘Ik had me dit heel anders voorgesteld,’ zegt Majoera. ‘Ik dacht dat we eregasten zouden zijn.’
‘En dat we zouden worden ontvangen door de koning,’ valt Maja hem bij.
‘Dat komt allemaal later nog wel,’ zegt William sussend. ‘Voor nu is het belangrijk om in de tent aan het werk te gaan. Doe alsof je thuis bent. Zodra al het materiaal gebracht is, kunnen jullie hutjes en huisjes bouwen zoals jullie gewend zijn. Dat vinden de mensen leuk om te zien. We gaan er samen een mooi programma van maken. Met muziek en dans. Maak plezier. Wees trots op je land.’
Syntax vraagt zich af hoe dat moet: trots zijn op je land in een circustent waarop een bord met lelijke woorden gespijkerd is. Maar hij neemt zich hoe dan ook voor om er iets van te maken.
Plotseling staat Kodjo naast hem, het eigenwijze joch met zijn eigenwijze vragen. ‘Waarom denk je dat ze ons tentoonstellen, Syntax? Omdat ze trots op ons zijn? Of omdat we hun slaven waren?’
Syntax schudt woest zijn hoofd. Het is een vraag die hij niet wil horen. Nu dwingt een jongen van dertien hem om erover na te denken. Moet hij nu hardop toegeven dat ze zijn aangekomen in het land van de onderdrukkers? Moet hij nu vertellen dat alle mooie gebouwen die ze onderweg hebben gezien, zijn betaald met geld dat is verdiend met de slavenhandel? Nee, niet nu. Hij geeft Kodjo een por en zegt: ‘Ik ben anders een vrij man, Kodjo. Wij zijn vrije mensen. En wij zijn de eregasten op dit feest.’ (blz. 44)

Hoe zal het Syntax en de andere Surinamers bevallen op de Wereldtentoonstelling? Gaan ze de koning ontmoeten?

 

Mening over het boek

Recensie van Mathilde (ouder dan 18 jaar)
Hoe kom je aan het boek?
Geleend bij de bibliotheek
Wat vind je van het boek?
★★★★☆
Waarom heb je dit boek uitgekozen om te lezen?
Het boek heeft een mooie voorkant, Ik vond de tekst op de achterkant leuk
Welke steekwoorden passen bij het boek?
fascinerend, realistisch, verrassend, zielig
Staan er illustraties in het boek? Wie heeft ze gemaakt?
De zwart-wit illustraties zijn gemaakt door Alex de Wolf, er staan ook oude foto’s in het boek
Wat vind je van de illustraties? Passen ze bij het verhaal?
Ze laten iets uit het verhaal zien. Op de foto’s zie je personages uit het verhaal

illustratie uit Arend van Dam - De reis van Syntax Bosselman
foto van Syntax Bosselman, gemaakt tijdens de Wereldtentoonstelling
illustratie uit Arend van Dam - De reis van Syntax Bosselman
illustratie bij een van de verhalen over slavernij

Is het boek moeilijk of gemakkelijk te lezen?
Gemiddeld
Waar gaat het verhaal over?
Zie hierboven
Wie is de hoofdpersoon?
Syntax Bosselman
Zou je iemand uit het verhaal willen ontmoeten? Waarom? En wat zou je dan gaan doen?
Ik zou Syntax Bosselman wel willen ontmoeten. Ik ben benieuwd naar zijn levensverhaal. Daarnaast zou ik ook best terug in de tijd willen om de Nederlandse regering te vertellen dat ze niet aan slavenhandel moeten beginnen…
In welke tijd speelt het verhaal zich af?
In het verleden (vroeger)
Waar speelt het verhaal zich af?
Het verhaal speelt zich voornamelijk in Amsterdam af
Waarom moeten anderen dit boek lezen?
Het geeft een goed beeld van de Nederland en de slavernij
Wil je nog iets anders vertellen over het boek?
Het hoofdverhaal gaat over een groep mensen uit Suriname die naar Amsterdam kwamen voor de Wereldtentoonstelling in 1883. Eén van hen is Syntax Bosselman. Syntax is 60 jaar. Hij is geboren als slaaf in Suriname. Gelukkig heeft hij ook de afschaffing hiervan meegemaakt. Als vrij man gaat hij mee op reis naar Amsterdam. Dit verhaal wordt afgewisseld met korte verhalen die gaan over de slavernijgeschiedenis van Nederland. Tussendoor vertelt Arend van Dam waarom hij dit boek heeft geschreven en welke vragen hij tijdens het schrijven had. Dit alles heeft geleid tot een boek dat een beeld geeft van de Nederlandse slavernij. Dit boek kan volgens mij goed gebruikt worden op scholen om het onderwerp slavernij te bespreken. 
Wil je het boek nog een keer lezen?
Ik wil het boek misschien nog een keer lezen, Ik wil andere boeken van deze schrijver lezen

 

Tip

Ben je op zoek naar meer informatie over de schrijver, illustrator en/of vertaler? Veel van deze boekenmakers hebben een eigen website. Daarnaast vind je meer informatie op de websites van de uitgeverijen en op de websites van Jeugdbibliotheek, Jeugdliteratuur.org, Leesfeest, Literatuurplein
Succes!

Geef een reactie

Onzinreacties en spam worden natuurlijk niet geplaatst... Je e-mailadres wordt niet zichtbaar op de website