Hanna Bervoets – Ivanov

'Ivanov' van Hanna Bervoets gaat over Felix, een jonge, homoseksuele student die voor een halfjaar naar New York vertrekt om een seminar journalistiek te volgen. Hij ontmoet virologe Helena Frank. Helena doet onderzoek naar de oorsprong van het hiv-virus: aids moet tijdens de experimenten van Ilya Ivanov in 1924 van aap op mens zijn overgegaan, toen Ivanov menselijk DNA met dat van een aap probeerde te combineren, aldus Helena. Felix besluit een artikel te schrijven over Helena. Naarmate zijn research vordert bouwt hij een intense relatie op met de hoogleraar. Dit tot ongenoegen van Lois, Helena's jongere assistente. Algauw raakt Felix verstrikt in een complex machtsspel met Lois en Helena, waarbij de rollen voortdurend veranderen en de drijfveren lang ongewis blijven. Gebruikt Helena Felix voor haar experiment of gebruikt hij haar voor zijn studie? En wat verbergen de twee vrouwen; welke rol spelen de controversiële ideeën van Ivanov bij hun onderzoek?

Boekinformatie
Schrijver: Hanna Bervoets
Titel: Ivanov
Uitgeverij: AtlasContact
Jaartal: 2016
Bladzijden: 320
Genre: zonder genre
Leeftijd: 18+

Lees dit boek
De leukste plek om een boek te kopen is de (kinder)boekwinkel. Als je toch online wilt kopen doe dat dan via een linkje hieronder en ondersteun deze website. Of leen het boek bij de bibliotheek in Nederland of in België
bol.com | eboek (bieb NL) | eboek (bib B)
ikvindlezenleuk knop andere recensies lezen

Luister naar het begin van dit boek...


Mijn samenvatting

Kindia, Frans-Guinee, 28 februari 1927 – een uur of tien ’s avonds:
Syvette valt met een plof op de grond. Ze landt op haar rug, haar gekrijs moet tot ver buiten de botanische tuin te horen zijn. Twee hoenders schieten weg – Ivanov en zijn zoon horen de vogels in het struikgewas ritselen. Even houden ze hun adem in. ‘Nu,’ sist Ivanov zodra het weer helemaal stil is.
Ilya Ivanov junior werpt het net over Syvettes borstkas, precies zoals ze dat bij het Institut Pasteur geoefend hebben. Maar de chimpansees in het Parijse laboratorium waren verdoofd, bij Syvette zijn alleen de benen bij elkaar gebonden. Ze slaat om zich heen, gromt en rukt in één woeste beweging het net van zich af; tussen haar vingers verandert het in een armoedige kluwen visdraad.
‘Verdomd!’
Ilya junior beschijnt Syvettes harige lichaam met zijn olielamp. Er loopt wat vocht uit haar neus. Haar borstkas beweegt snel op en neer nu, als bij een haasje dat in z’n rug is geschoten. Het net ligt nog half over haar heen.
Ilya kijkt zijn vader aan. Die knikt: doe maar.
Ilya bukt. Hij reikt met één arm naar het net, langzaam, langzaam, lángzaam nadert hij het – de traagheid van iemand die een vlieg gaat doodslaan. Zweet loopt over zijn rug: de juten veiligheidsjas die hij van Ivanov aan moet is veel te warm voor dit klimaat. Voorzichtig neemt Ilya een stuk net tussen duim en wijsvinger. Hij geeft een kort rukje. Maar dan, plotseling, begint Syvette met haar armen te maaien; hij voelt haar knokkels langs zijn slaap schrapen.
‘Ai aaaai!’
‘Wat, ben je geraakt?’
Ilya voelt aan zijn slaap: nat. Hij houdt zijn vingers vlak voor zijn gezicht: rood.
‘Ik ben ongedeerd.’
‘Weet je dat zeker?’
‘Ja, dat weet ik zeker.’
Voor het eerst is Ilya blij dat de parklantaarns niet ontstoken zijn. Zijn vader wilde het niet omdat het licht te veel aandacht zou trekken. De Afrikanen mogen niet weten wat ze aan het doen zijn vanavond. Ze zouden het niet begrijpen. In hun ogen is de aap inferieur aan de zwarte man, zoals de zwarte man in de ogen van de Franse kolonist inferieur is aan de blanke man. Wie het superieure met het inferieure mengt, zal het superieure beschadigen, misschien zelfs kapotmaken. (blz. 6)

Ivanov en zijn zoon proberen een aap te vangen. Waar hebben ze die aap voor nodig? En waarom mag niemand er van weten?

Geheimen willen we altijd kwijt. Ja, uiteindelijk vertelt iedereen elkaar altijd alles. Ik heb me vaak afgevraagd waarom. Waarschijnlijk is het omdat juist dat wat anderen niet van ons weten, ons maakt tot wie we zijn; onze uitzonderlijkheid bewijst. Zo dragen we onze geheimen mee als een zak glimmende edelstenen. Het is een onopvallende zak, die we bewaren op een onopvallende plek. Tot er per ongeluk iemand over struikelt, de zak opent, nog net iets ziet blinken voor we zijn hand wegduwen – nee, dit mag jij niet weten. Maar wanneer de fonkeling eenmaal ontsnapt is, wordt de verleiding groot; willen we pochen met wat we bij ons dragen en zullen we de zak alsnog opentrekken: kijk dan, hier zijn ze, mijn edelstenen, edelstenen die allen ik heb, die maken dat ik ben geworden wie ik nu ben. Het snelst trekken we de zak open voor de mensen om wie we geven, want nog meer dan de ander willen zien, betekent liefde dat je jezelf aan de ander wilt laten zien, is het niet?
En toch.
De eerste keer dat ik Jonas over Helena vertelde, was ook meteen de laatste keer.
We kenden elkaar nog maar een paar weken. Het was een warme, droge zomer. Jonas zou met vrienden naar Italië gaan, maar had die vakantie één dag voor vertrek afgezegd. Omdat hij geen zin had, beweerde hij. Omdat hij mij had leren kennen, wist ik. Vanaf dat moment zagen we elkaar dagelijks. We spraken af in parken en op stadse terrassen, tot we de ogen van anderen niet meer nodig hadden om onze afspraakjes een zekere ongedwongenheid te verschaffen. Daarna zaten we vooral op mijn balkon. Wanneer de onderburen niet thuis waren dronken we bier en mojito’s tot laat in de avond, en vertelden we elkaar onze levensverhalen; telkens opnieuw, steeds andere details, alsof onze levens routes op een landkaart waren die we nauwkeurig moesten volgen met onze wijsvingers, omdat iedere afslag een nieuwe karaktertrek, een nieuw geheim zou kunnen prijsgeven. (blz. 10)

Het verhaal gaat verder in het heden, met het verhaal van Felix. Hij vertelt over de tijd dat hij in New York woonde en daar journalistiek studeerde. Als keuzevak koos hij voor het vak ‘Gender, Race, and Sexuality: an Introduction to Social and Cultural Analysis’. Hier ontmoet hij Lois, een medestudent. Ze brengt hem in contact met Helena, een docente. Felix wil een artikel voor de universiteitskrant schrijven over Helena. Zij is namelijk geschorst als docent en het is onduidelijk waarom. Hij mag haar komen interviewen.

Ik nam ons gesprek op op met een DAT-recorder.
Een apparaat van walkmanformaat waarop de play- en record-knop tegelijkertijd moesten worden ingedrukt om een opname te maken; aandoenlijk artefact uit de tijd dat de bediening van machines hun werking nog verraadde. Ik heb het cassettebandje onlangs voor het eerst in twintig jaar afgedraaid.
Helena’s stem klonk ongeveer zoals ik me die herinnerde: kalm, zelfverzekerd, ze sprak hooguit iets lager en langzamer dan ik zou hebben ingeschat. Even dacht ik dat dit aan de afgenomen kwaliteit van de cassette lag, tot ik mezelf aan het woord hoorde: een ronduit hyperactieve jongen, zijn stem hoog en schel, zijn spreektempo niet ver onder dat van Bart Simpson. De jongen is constant aan het kuchen en slikken, vraagt op cruciale momenten niet verder en praat Helena het hele interview lang naar de mond: Dat snap ik! Wat bijzonder! Meent u dat? Wat goed, zeg!
Ik zal zenuwachtig zijn geweest. Maar daarnaast zal ik oprecht hebben gedacht dat bescheidenheid bij mijn rol paste. Ik was de interviewer, zij de geïnterviewde, zij gaf, ik nam.
En ik at háár pompoentaart. (blz. 69)

Ze vertelt over haar onderzoek naar de herkomst van hiv. Ze had al ontdekt dat de structuur van hiv sterk leek op een apenvirus dat ze al eerder had onderzocht. Ze maakte een onderzoeksplan, ging op zoek naar budget en begon een onderzoek naar de overeenkomst tussen hiv en een virus dat bij apen leeft. Ze vertelt dat ze op het spoor kwam van het verhaal van Ivanov, een Russische geleerde die verschillende diersoorten met elkaar kruiste.

Op dat moment vind ik zelf, voor zover ik me het kan herinneren (of wil ik het me zo herinneren?), nogal weerzinwekkend wat ze vertelt. De zezel, het apensperma, de inseminaties. De Russische vrouw die zich vrijwillig opgaf als draagmoeder van een – ja, een wat eigenlijk?
Maar Helena blijft zakelijk opgewekt, als een witgoedverkoper die de verschillen tussen grillmagnetrons uitlegt:
‘En nu vraag je je natuurlijk af hoe dit hele verhaal met het ontstaan van hiv samenhangt.’
‘Ja, inderdaad.’
‘De tijd en plaats, Felix, de tijd en plaats. Volgens het Franse onderzoeksteam ontstond hiv begin deze eeuw in westelijk Afrika. Ik zeg: 1927, Nola.’
‘Maar hoe…’
‘Zoals ik al zei is het nog altijd onduidelijk in hoeverre Ivanov de geplande experimenten in et ziekenhuis van Nola heeft kunnen uitvoeren. Maar wat we wel weten is dat de ziekenhuisdirectie hem in januari haar flat gaf, en dat de Franse gouverneur het onderzoek eind maart pas verbood. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat een gedreven man als Ivanov in de tussentijd heeft zitten afwachten. Ik vermoed dat hij wel degelijk Afrikaanse vrouwen heeft geïnsemineerd met apensperma, al dan niet met het gewenste resultaat. Wat ik wil zeggen: als Ivanov daadwerkelijk het sperma van een chimpansee een menselijke baarmoeder ingeleid heeft, is de kans zeer groot dat het siv-virus in de bloedbaan terechtgekomen is. Mijn hypothese is nu dat het daar, op een ziekenhuisbed, in het lichaam van een jonge Afrikaanse vrouw, een meisje misschien nog, is gebeurd. Het siv-virus kwam in haar bloed terecht, bond aan een menselijke cel, muteerde. En hiv was geboren.’ (blz. 77)

Helena denkt dat Ivanov het hiv-virus heeft gemaakt. Ze wil zijn experimenten graag opnieuw doen om haar hypothese te bevestigen. Is dit de reden waarom Helena geschorst is? Wat heeft Felix hier mee te maken? Waarom wil Felix liever niet aan zijn vriend vertellen over Helena?

Mening over het boek

Recensie van Mathilde (ouder dan 18 jaar)
Hoe kom je aan het boek?
Geleend bij de bibliotheek
Wat vind je van het boek?
★★★★☆
Waarom heb je dit boek uitgekozen om te lezen?
Het boek heeft een mooie voorkant, Ik vond de tekst op de achterkant leuk, Ik heb al andere boeken van deze schrijver gelezen
Welke steekwoorden passen bij het boek?
fascinerend, realistisch, romantisch, verrassend
Staan er illustraties in het boek? Wie heeft ze gemaakt?
Nee
Wat vind je van de illustraties? Passen ze bij het verhaal?
n.v.t.
Is het boek moeilijk of gemakkelijk te lezen?
Gemiddeld
Waar gaat het verhaal over?
Zie hierboven
Wie is de hoofdpersoon?
De hoofdpersoon is Felix
Zou je iemand uit het verhaal willen ontmoeten? Waarom? En wat zou je dan gaan doen?
Nee, ik wil niemand ontmoeten
In welke tijd speelt het verhaal zich af?
het verhaal speelt zich grotendeels af in twee periodes in het verleden
Waar speelt het verhaal zich af?
Het verhaal speelt zich voornamelijk af in New York
Waarom moeten anderen dit boek lezen?
Het is een fascinerend en vreemd verhaal over het willen creëren van halfmensen of halfapen
Wil je nog iets anders vertellen over het boek?
Nee
Wil je het boek nog een keer lezen?
Ik wil het boek misschien nog een keer lezen, Ik wil andere boeken van deze schrijver lezen

Recensies

Heb jij dit boek gelezen? Of een ander leuk boek? Klik op de oranje knop en vul het vragenformulier in
Dat is alles wat jij hoeft te doen om een recensie te schrijven...

ikvindlezenleuk knop recensie schrijven langwerpig

Tip

Ben je op zoek naar meer informatie over de schrijver, illustrator en/of vertaler? Veel van deze boekenmakers hebben een eigen website. Daarnaast vind je meer informatie op de websites van de uitgeverijen en op de websites van Jeugdbibliotheek, Jeugdliteratuur, Leesfeest

Geef een reactie