boekomslag Arend van Dam - De bromvliegzwaan

In De bromvliegzwaan neemt Arend van de lezer mee op reis, de taal achterna. Hoe is onze taal ontstaan? Waar op de wereld is het Nederlands terechtgekomen? En wie hebben onze taal daar gebracht? Hoofdrolspeler is Clement van Gent, de jonge monnik die in het klooster zijn pen probeerde en daarmee de allereerste Nederlandstalige zin op papier zette. Maar ook historische figuren als Laurens Janszoon Coster en Johannes Gutenberg krijgen het woord, want wie vond nou eigenlijk de boekdrukkunst uit? Verder legt de Friese held Grutte Pier uit waarom hij zo gek is op groene kaas en voeren Christoffel Plantijn en Johan van Dale een stevig gesprek over de dikte van hun woordenboeken. In deze ‘Dunne Van Dam’ komen niet alleen de verhalen van de historische figuren die onze taal hebben gevormd aan bod, maar ook fenomenen als de onomatopee, het synoniem en het ezelsbruggetje.

knop meer info over boek

Luister naar het begin van dit boek...

Of klik hier en ga naar het Youtube-kanaal van Ikvindlezenleuk

Over het verhaal

Begrijp je deze woorden? Dan ken je de Nederlandse taal. Dat is handig. We begrijpen elkaar.
Om elkaar te begrijpen en om dit boek te lezen, heb je allerlei afspraken moeten leren. Sommige kun je onthouden door ezelsbruggetjes. Een van die ezelsbruggetjes heet: ‘t kofschip. Of ook wel: ‘t fokschaap. De medeklinkers in dat woord helpen je om te onthouden dat een zin als: ‘Ik heb gevist.’ eindigt op een t.
Maar als je wilt, kun je ook een heel andere ezelsbrug gebruiken, namelijk: de bromvliegzwaan. De medeklinkers uit deze bijzondere zwaan helpen je om te onthouden dat de zin: ‘Ik heb gezoend.’ eindigt op een d. Zo, nu snap je meteen waar de titel van dit boek vandaan komt.
Dit boek gaat over onze gezamenlijke taal. Het is een soort reis door de tijd. Waar kwam onze taal vandaan? Wie heeft het eerste Nederlandse boek gedrukt? Het wordt ook een reis door de wereld. Want de Nederlandse taal wilde de wereld ontdekken. Waar vlogen de woorden naartoe? Het wordt een verre reis, van Nederland en Vlaanderen naar Zuid-Afrika en Suriname. En de eilanden die we tot voor kort de Nederlandse Antillen noemden. Met korte uitstapjes naar Rusland, Japan en Amerika. Kortom, dit wordt weer een boek vol verhalen. (blz. 5)

In dit boek wordt uitgelegd hoe taal is ontstaan. Het begint met de eerste klanken die mensen lang geleden begonnen te maken om met elkaar te communiceren.

Er is een moment geweest waarop mensen besloten met elkaar te gaan praten. Volgens sommige onderzoekers was dat ergens in Afrika. En volgens de onderzoekers had dat moment te maken met het rechtop lopen van de eerste mensen. Door op hun achterste benen te gaan staan, konden de mensen goed uitkijken over de vlakte. Ze konden hun armen gebruiken om met een speer te gooien of met een bijl te hakken. Zo konden ze dieren vangen. Dat was weer eens iets anders dan vruchten en zaden verzamelen! De mens veranderde van een planteneter in een alleseter.
Volgens de onderzoekers had dat rechtop lopen nog een bijzonder effect: er ontstond ruimte in de keel. Als je een grotere keel kunt opzetten, kun je luidere klanken maken. Die klanken gingen steeds meer dingen betekenen. Meer dan: Grrrr… Mmmm… Au!’
De klanken werden woorden. Met woorden kun je vertellen wat je gisteren hebt gedaan. Je kunt vertellen wat je morgen wilt gaan doen. Je kunt samen een plan maken en dat later uitvoeren. (blz. 13)

In het begin was taal alleen mondeling, maar op een gegeven moment begonnen mensen met het opschrijven van gesproken teksten. Op die manier konden teksten met andere mensen gedeeld worden én bewaard blijven.

De jonge monnik die in Engeland leerde schrijven was een kopiist. Hij was overschrijver van beroep. Er was in die tijd geen andere manier om teksten te vermenigvuldigen dan door ze telkens opnieuw over te schrijven.
Van een veer maakte Jan een pen. Hij maakte inkt door roet te mengen met gom of hars. Zo deden de Chinezen het al eeuwen. De inkt uit de inktzak van een inktvis werkte ook. Of het vocht uit de galappels van een eikenboom.
Pen, inkt, papier en monnikenwerk. Dat was jarenlang het geheim van de schrijfkunst. tot de kunst van het drukken werd uitgevonden. Opnieuw door de Chinezen? Ongetwijfeld. En wie vond deze kunst uit in Europa? Die vraag is niet zo makkelijk te beantwoorden.
Er doen verschillende verhalen de ronde. Kinderen in Nederland maken kennis met Laurens, de zoon van een koster. Hij was de uitvinder van de boekdrukkunst. Of is dat een leugen? Een leugen die gedrukt staat? (blz. 57)

Er zijn heel veel talen op de wereld. Nederlands wordt door vierentwintig miljoen mensen gesproken. In dit boek lees je dat Nederlands een veel grotere taal had kunnen zijn, als de geschiedenis iets anders was gelopen.

Alle mensen op de hele wereld spreken samen zevenduizend talen.
Op de eerste plaats staat China met het Mandarijn. Plek twee en drie zijn voor het Engels en het Spaans. In sommige onderzoeken winnen de Engelssprekenden, soms de Spaanstaligen.
Op plek veertig staat de Nederlandse taal.
In totaal zijn er vierentwintig miljoen mensen voor wie het Nederlands de voertaal is. Die mensen wonen vooral in vier landen: Nederland, België, Suriname of op de eilanden die we tot voor kort de Nederlandse Antillen noemden.
Als de geschiedenis een beetje anders was gelopen, hadden dat er veel meer kunnen zijn. (blz. 86)

Mening over het boek

Recensie van Ikvindlezenleuk (Mathilde) (ouder dan 18 jaar)
Hoe kom je aan het boek?
Geleend bij de bibliotheek
Wat vind je van het boek?
★★★★☆
Waarom heb je dit boek uitgekozen om te lezen?
Het boek heeft een mooie voorkant, Ik heb al andere boeken van deze schrijver gelezen
Welke steekwoorden passen bij het boek?
grappig, interessant
Staan er illustraties in het boek? Wie heeft ze gemaakt? Wat vind je van de illustraties?
De illustraties zijn gemaakt door Anne Stalinski. Ze zijn in zwart-wit en geel. Ze verduidelijken dingen die in de tekst staan

illustratie uit Arend van Dam - De bromvliegzwaan

Is het boek moeilijk of gemakkelijk te lezen?
Gemiddeld
Waar gaat het verhaal over?
zie hierboven
Wie is de hoofdpersoon?
Er is geen hoofdpersoon
Zou je iemand uit het verhaal willen ontmoeten? Waarom? En wat zou je dan gaan doen?
nee
Waar speelt het verhaal zich af?
overal
Wat vind je leuk aan dit boek?
Het is een interessant en grappig verhaal over de geschiedenis van de Nederlandse taal
Wat vind je niet leuk aan dit boek?
x
Wil je nog iets anders vertellen over het boek?
nee
Voor wie zou dit een leuk boek zijn?
Voor iedereen vanaf een jaar of 10 die meer wil weten over de Nederlandse taal
Wil je het boek nog een keer lezen?
Ik wil andere boeken van deze schrijver lezen

Geef een antwoord